BALANGKAS NA HAKA O KONSEPTO

Ang Sistemang Pang-kooperasyon Na Pangpamayanan  Na Gumagamit Ng Isang Sistemang Pangbilang Na Mula Sa Kontribusyon.

By Stephen DeMeulenaere and Jordan Hofffman
Stephen@strohalm.nl jordanhoffman@yahoo.com

Isinalin sa Pilipino ni Eric V. Encina
ericencina@yahoo.com

Pagpapahayag Ng Suliranin:

Sa pag-aaral at  gawaing programa sa Silangang Timor,  ang problema ng “Free-Ridership”, kung saan  ang mga tao ay hindi nagbibigay ng kontribusyon sa isang proyekto na nagbibigay ng benepisyo sa kanila, ay laging nagreresulta sa hindi maisakatuparang proyekto.  Ang isang halimbawa ng ganitong proyekto ay maaring isang   samahang patubig. Ang mga  nagbibigay ng kanilang kontribusyon sa oras at trabaho sa ganoong proyekto ay nag-aatubili na gawin ito lalong lalo na ang iba ay hindi gustong magbigay na kontribusyon sa isang proyekto na wala namang sapat na dahilan.

Ganoon rin naman na ang mga tao na may kakayahan o kaalaman ay palaging inaasahan na makapagbigay ng kontribusyon. Isang halimbawa, ang mga taong may karanasan sa pag-kakarpentero, ang konkreto o trabahong pangbakal ay inaasahang gumawa ng malaking kontribusyon sa trabaho na maaring pang dagdagan  ng iban trabaho kagaya ng pag-huhukay, paghahalo at pag-aalis ng mga bato at iba pa.

 Layon:

Ang isang sistema para sa pagsusulat ng mga kontribusyon ay kinakailangan para ng sa ganon ang bawat tao o persona o pamilya na nakikinabang mula sa proyekto ay mananagot sa pagkontribusyon para dito. Sumakatuwid, ang bawat tao o persona na nagbibigay ng kontribusyon ay nakakatanggap ng pagkilala para dito, at ang bawat isang tao na hindi naman nagbibigay ng kontribusyon ay dapat rin managot sa ibang pamamaraan bilang ayon sa desisyon ng pamayanan sa mga gumagawa.

Pinagmulan:

Ang Bigayang Kooperasyon o Samahan ay isang  matandang pangkulturang kagawain sa Silangang Timor at sa buong Timog-Silangang Asia. Samantala, ang ganitong sistema ay pinagsinamantalahan ng  Pamahalaan o Gobyerno ng Indonesia sa kanilang kampanya sa sapilitang pagtratrabaho. Sumakatuwid, ang sistemang tradisyonal ng bigayang kooperasyon o samahan na napababa at ito ay dinadala ng mga samahan ng Indonesian Times. Sa bagong kalayaan ng bansa ng Silangang Timor, ang ganitong alalaala ay tampalasan at malupit.

Sa Bali, ang Sistemang ng Bigayang Kooperasyon o Samahan ay nanatiling matatag. Sa ganitong sistema, ang mga tao na nagbibigay ng kontribusyon sa mga proyekto ay nakakatanggap ng isang “ticket” o resibo na kapalit ng kanilang kontribusyon. At sa katapusan ng taon, o sa ibang yugto ng panahon na ibinigay ng Banjar Koordinator, mayroon silang pagsasaayos ng mga bilang o accounts. Sa mga nagbigay ng kontribusyon ay ipinakikita ang mga resibo. At sa mga hindi nagbigay ng kontribusyon ay pinababayaran ng pera o mga paninda na ipinamimigay naman sa mga nagbigay ng kontribusyon. Sumakatuwid, ang sistema ay walang daya, maliwanag at matatag hanggang sa ngayon.

Rasyonale:

Ang isang sistema sa pagsusulat ng mga kontribusyon sa mga proyekto na kasama dito ang sistema para sa pagsusulat ng mga tao na nakikinabang at ang nanagot sa proyekto, na pasiglahin ang mga tao na magbigay ng kontribusyon at wakasan ang problema sa “free-ridership” sa mga  proyektong pangkaunlaran. Ang mga sistemang ito ay maaring magbigay ng suporta o tulong sa iba pang mga pamamaraan ng gawaing pangkooperatiba, pagpapasigla ng  transparidad, pananagutan at ang kontribusyon ng lahat tao sa pamamaraang na-aayon sa kanila.

Ang Layunin Ng Proyekto:

Para isulat ang oras na ibinigay na kontribusyon sa isang proyekto at ayusin ang isang “wakes ng proyekto” at liwanagin para masigurado ang  parehong kontribusyon ng lahat mga kalahok.

Ang Hangarin ng Proyekto:

1. Para isulat ang mga indibidwal o kalahok para sa isang proyekto.
2. Para pagtibayin ang isang kasunduan sa mga halaga na dapat ibigay bilang kontribusyon  ayon sa oras, materyales at kaalaman o kakayahan.
3. Para pagtibayin a malinaw o maliwanag at malinis na sistema pagsusulat para sa mga kontribusyon.

Mga Resulta sa Proyekto:

1. Ang mga kontribusyon ay maayos na nakasulat bilang isang “credit” sa bilang o account ng nagbigay.
2. Ang mga bilang o accounts ng Proyekto ay nililinaw o inaayos sa pagtatapos ng proyekto o termino na inilagay ng Koordinator.
3. Ang mga kontribusyon ng oras, materyales at  mga kaalaman para sa mga proyekto na dumadagdag.

Proseso:

1. Isang pagkikita ay isinisagawa kung saan ang mga Proyekto ay inaalam o pinag-aaralan at ang oras/materyales/pera/mga kaalaman ay binabadyet. Ang isang katapat  na halaga ay pinagtitibay, i.e. Isang oras = ¼ na bag ng semento = $.75 US = ½ trabahong may-kaalaman = 1 Katapat na Halaga)
2. Ang isang kontrata ay inihahanda at pinipirmahan ng bawat mga kalahok o kasali.
3. Ang mga kontribusyon ay pwedeng gawin sa hanay ng oras na pinagkasunduan ng mga kalahok ng may halaga at malaking pera o mga paninda o kaalamang oras.
4. Ang isang Kontribusyong Ledger ay nililikha na may mga sumusunog na mga kolum: Petsa, Indibidwal, Aktibidad o Gawain, Halaga, Katapat na Halaga, Pirma.

Aug. 5      Jose Gusmao  Pangmayanang  3 oras sa

                                          Proyekto sa        pangkalahatang

5. Sa bawat araw ang indibidwal ay nagkokontribusyon para sa proyekto at ang ledger ay isinusulong at pinipirmahan ng indibidwal. Ang mga nagbigay ng perang kontribusyon, mga kaalaman o mga paninda para proyekto ay ang kanilang mga kontribusyon ay isinusulat rin sa loob ng kolum ng halaga o amount column. Ang Katapat ng Kolum ay nasa kaliwang blangko hanggang sa matapos ang proyekto.
6. Ang kung matapos na ang aktibiti, ang isang guhit ay inilalagay sa itaas ng ibaba ng ledger at ang bawat pangalang ng tao ay nakalista. Ang total o lahat ng mga kanilang kontribusyon ay nakalista doon sa kolum ng halaga o amount column.
7. Ang Katapat na Halaga ng bawat isang taong may kontribusyon ay nakalista sa Katapat na Kolum.
8. Ang bawat isang taong may Katapat na Halaga ng kontribusyon ay idinadagdag at inililista sa ilalim ng kolum na Katapat na Halaga at  ipinaghihiwalay ayon sa bilang mga mga tao para mabigyan ng Katamtamang Kontribusyon. Ito ay isinusulat sa ibaba ng Kolum para sa Katapat ng Halaga.
9. Ang bawat isang kontribusyon ay ginagamit na base laban sa Katamtamang Kontribusyon na ibig sabihin ay sila maaaring makatanggap ng mga karagdagang  parte, hati o kaparti para sa kanilang karagdagang trabaho kung sila ay nagbigay ng kontribusyon na humigit sa katamtaman o maari silang sabihan na magbigay ng dagdag na kontribusyon para proyekto kung sila ay nagbigay ng kaunting kontribusyon lamang sa katamtaman. Ang dalawang bahagi ng ganitong katamtaman ay palaging pantay o ekwal.
10. Ang mga halaga ng kontribusyon para sa proyekto ay tinatanggap ng coordinator at ipinamimigay sa mga dapat maka-tanggap ng karagdagang bahagi o parti.
11. At kung itong proseso ay matapos na, ang proyekto ay sarado na.

Ang Potensyal na Problema o Hindi-Kapakinabangan:

Ang programang ito ay kinakailangan ang isang matapat at pinagkakatiwalaang Koordinator/Taga-ingat ng lista o libro na nasa lugar ng proyekto araw-araw at oras na ginagawa ang trabaho.

Kongklusyon:

Ang isa sa mga kahinaan ng mga pangkaularang programa ay ang himukin o paganyakin ang mga tao na magbigay ng kontribusyon sa kanilang oras, pera, mga produkto o mga kaalaman para sa isang proyektong panglipunan. Ang problemang “free-ridership” ay isang mahalagang bagay sa ibang mga lugar, lalong lalo na, siguro sa mga nakadanas ng mga magulong sitwasyon kagaya ng Silangang Timor. Ang kasagutan o solusyon ay ang pangkalahatang trabaho na kasama sa isang eksternal na samahan o organisasyon na kung saan ang bawat isa ay kailangang magtrabaho, pero ito kinakailangan ng maraming taon: walang magsisimula o walang matatapos maliban ang mga tao ay binabayaran sa kanilang ginagawa. Ito ay hindi palaging maari at ang ibang mga pamayanan ay napapabayaan sa gitna ng mga panahon na ang mga eksternal ng organisasyon o samahan na mayroong ibang proyekto at may sapat nap era para matapos ang trabaho.

Sa mga sistemang pagsasakatuparan kung saan pinagtitibay at pinapapalakas ang mga tradisyonal ng mga porma ng kooperasyon at pagbibigayan, ang pagpapakilala ng mga konsepto ng malinis at kitang-kitang at buong responsibilidad o pananagutan, ito ay maarang makaganyak sa pamayanan na mag-trabaho para sa kapakanan ng bawat isa. At sa huli o katapusan, ang halaga ng programa ay mas mura kaysa ito ay isasakatuparan ng isang eksternal na organisasyon o samahan na ang resulta ay parang napakaganda at pangmatagalan, at ang isang kultura ng pangsariling-kaunlaran ay nililikha na binabago at pinalalakas ang mga sistemang pang-tradisyonal habang isinasama ang mga tao bilang isang paksa ng kaunlaran, at hindi lang bilang isang sangkalan o bagay na karaniwang nangyayari sa eksternal na mga proseso ng pangkaunlaran.